Бишкек. 9.01.20. informator.kg

Ошентип, кыргыз коомчулугу алда-не болот деп күтүп жаткан 2020-жыл-саясий окуяларга бай болуучу, парламенттик башкаруу системасында жашаган Кыргызстанда Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоо жылы да жаңырды. Күздө боло турган саясий кармашка жаз алды менен даярдыктар башталып, жайында кызышы турган кеп. Ошентсе да, азыр шайлоого ниети бар саясий күчтөр көнгөн адат боюнча Акүйдүн 7-кабаты жакты жал-жал тиктеп, Президент Сооронбай Жээнбековдун шайлоого карата маанайын билүүгө аракет жасап жатышат…

Анткени, Өмүрбек Текебаев айткандай бул шайлоонун негизги оюнчусу албетте-Президент. Себеби, бүгүн бийликтин баардык бутактары жазылбаган мыйзамдардын негизинде Сооронбай Жээнбековго баш ийип, күч парламентте же өкмөттө эмес Президенттин колунда. Тилекке каршы, буга чейин парламентке 6 жолу шайлоо өтсө анын дээрлик баардыгын тең мурдагы Президенттер демилгелеп, көзөмөлгө алып, талапкерлердин, кийин партиялардын тизмелерин көзөмөлдөп,  Жогорку Кеңешке келчүлөрдү алдын-ала эле эсептеп-чоттоп, тамырын тартып, нокто катып койгон жол дале уланууда.  Ошондуктан, Алмазбек Атамбаев бийликтен кеткенден кийин көпкө ойлонуп отурбай эле Сооронбай Жээнбековдун түндүгүнүн алдына бириккен ЖКнын 6-чакырылышындагы саясий партиялар, парламентке кирбей калган күчтөр деле бул жолу да Акүйдөгү аксакалдын батасын алып анан аттанууга дилгир.

Бирок, Президент  учурда дегеле шайлоону эсинен чыгарып койгондой түр көрсөтүп, өзүн карт бөрү саясатчылардан окчун кармап, элдин көзү менен сөзүнөн алыс болууга аракет жасагандай түр көрсөтүп жатат.  Мына ушул абал башкаларга табышмак болуп, “Президент кайсы партияны алып чыгат? Партиясына кимдер кирет? Ким баштап барат?” деген сыяктуу көп түйүндүү суроолорго жооп таппай жатышат.  Чындап эле Президент болочоктогу Жогорку Кеңештин шайлоосуна кийлигишпей, Конституциялык укук-милдеттеринен аша чаппай, өз иштери менен эле алек болушу мүмкүнбү? Албетте, жок…

“Шибегени капка ката албайсың” демекчи, Сооронбай Шарипович унчукпаганы менен анын айланасындагылар былтыркы жайдан бери тымызын план чийип, алдыдагы төрт жыл Президентке таяныч болуп бере турган негизги саясий партияны түзүү жана ага өнөктөш партияларды тандоо мүшкүлү менен алектенип жатышат. Бул долбоордун башында Президенттин иниси, экс-спикер Асылбек Жээнбеков турууда. Азыр анын командасы атын ачык аташпаганы менен  жаз ортолоп барып, 200дөй саясий партиялардын биринин аталышы менен өздөрүн жар салууну көздөп турушат.  Болжолдуу  талапкерлер, жумшала турган каражат, стратегиялык пландар дээрлик даяр.

Бирок, кээде бир мүнөздүгү кармап, өз оюндагысына туруп койгон Сооронбай Жээнбековго алар толук картаны ачып, шайлоодо жеңип чыгуусу тактикалык жүрүштөрүн тааныштырыша элек.  Үстүртөдөн акырындап аны көндүрүү аракетинде. Мына ушул жерге келгенде,  Асылбек Жээнбеков менен президенттик аппараттын ортосунда кээ бир келишпестиктер чыгып жатканы тууралуу кабарыбыз бар. Тар чөйрөдөгү айтылып жаткан каңшаарларга караганда, Президенттик аппараттагы Досалы  Эсеналиев саясий интригаларга анча аралашпай, бирок, такталган маалыматтарды шефине дал өзүндөй жеткирип, реакциясын байкап турат. Ал эми анын орун басары Алмамбет Салиев Президенттин эң ишнеимдүү адамы катары негизги саясий маселелер менен алектенип, өзүнүн каналдары аркылуу өлкөдөгү саясий кырдаалга дайыма талдоо жасап, саясий күчтөр менен тамыр-тааныш жол чаап, маалыматтык майданды да көз жаздымынан өткөрбөй карап турат. Ошондуктан ал бир топ саясатчылар менен да ымалалаш болуп жатканы, асырасе коомчулукта эң көп сөз болуп, Президенттин талылуу чекитине айланган Райымбек Матраимовдун кланы менен жакшы мамиледе экени, ошондой эле Ахматбек Келдибеков, Марат Султанов сыяктуу алайлык саясий топ менен да жылуу мамиледе болуп, Президент менен алардын ортосундагы мамилелерге роль ойноп жатканы айтылып жатат.

Демек, негизги оюнчу-президенттин айланасындагы таасири бар адам жалгыз Асылбек Жээнбеков эмес. Дал ушул коштизгин азыр Асылбек Жээнбековго анча жага бербей, ал жаш кадр, анан да президентке  эң ишенимдүү, батымдуу, өтүмдүү Алмамбет Салиевдин тизгинин кагып, 2020-шайлоодо баардык күчтү, капиталды, башкарууну өз колуна алууга алдыртан аракет жасап жатканын Акүйдөгү ишенимдүү булактар кабарлашат. Себеби, азыр кээ бир саясий амбициялуулар Асылбек Жээнбековго чыкпай эле шайлоодо жеңип чыгуучу потенциалы бар, кааласа каржысын өзү чечип койчу Матраимовдор менен ымалалаш болуп, андайлардын тагдырын Райым-миллион менен Алмамбет эле чечип, Президент менен түз иштеп туруп алуу коркунучу жаралган.

Экинчи маселе-балким бул атайын оюн?! Саясий чөйрөгө ушундай имиш-имиштерди таратып, Президенттин айланасына жасалма интрига жаратуу менен “Акүйдөн бата сурачулардын”  реакциясын байкоочу политжүрүш болушу да ыктымал…

Ал арада Президент Сооронбай Жээнбековдун аппарат башчысы,  эки жылга чукул өлкө башчысынын ишмердигине жолчапкан Досалы Эсеналиевдин кызматтан кетээри, бул коомчулукка анын аппаратчы катары жакшы иштей албай, президенттин мыкты иштегени коомчулукка жетпей, саясий рейтингинин түшүп кетишине себепкер жатканы менен түшүндүрүлүп, бирок, чындыгында аны күчтүү саясий технолог, дасыккан штабист, шайлоо сырларын катырган чебер катары бийликчил партияга алып барышаары жөнүндө кептер чыгууда. Анда анын ордуна ким келет? Алмаз Кененбаевби? Курманбек Дыйканбаевби? Балким, Балбак Түлөбаевди алып келишет?!